Oproep Knot

Terwijl het aantal te koop staande woningen op Funda elke dag groeit, komt de nieuwe President van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, met de oproep om de hypotheekrente aan te pakken. Het komt op mij over alsof iemand die in het moeras zit, niet de helpende hand wordt geboden, maar nog verder het moeras wordt ingeduwd.

Lust tot kopen

Niet dat ik de woningmarkt wil vergelijken met een moeras: achter al die te koop staande woningen zitten vrijwel altijd mensen die ook weer een woning willen kopen. Het ontbreekt deze mensen door de huidige economische situatie echter het vertrouwen om dat ook te doen. De strengere verstrekkingsnormen doen de markt daarbij geen goed. Door vervolgens ook de hypotheekrenteaftrek ter discussie te stellen, ontneem je nog verder de lust tot het kopen van een woning.

Fiscaal argument

Los van de markt argumenten, speelt er een fiscaal argument waarom de hypotheekrente nu niet verder zou moeten worden beperkt. De eigen woning wordt namelijk van oudsher (sinds 1893) gezien als een bron van inkomen.

Uitgeholde eigenwoningforfait

Dat inkomen wordt elk jaar weerspiegeld door de bijtelling van het eigenwoningforfait in de aangifte. Daarbij mag je van het inkomen dat je genereert, de kosten aftrekken. Denk maar aan een  ondernemer die allerhande kosten in mindering mag brengen op de omzet, om zo zijn fiscale winst te bepalen. Overigens is pas vele jaren later het argument van bevordering van het eigenwoningbezit aan de hypotheekrenteaftrek geplakt.

In een ver verleden waren zo ongeveer alle kosten die met de eigen woning samenhingen aftrekbaar, maar daarvan zijn nu slechts de rentekosten overgebleven en dan ook nog in een zeer uitgeklede vorm. Zo is de rente niet meer onbeperkt aftrekbaar. De maximale termijn van 30 jaar renteaftrek die in 2001 in de wet is gekomen en de bijleenregeling in 2004 hebben de renteaftrek al fors uitgehold. Ook is de renteaftrek alleen nog maar mogelijk bij de eerste eigen woning.

Fundament in het fiscale stelsel

Bij de laatste grote stelselwijziging van de inkomstenbelasting in 2001 is bewust gekozen om de eigen woning in box 1 op te nemen en daarmee het systeem van hypotheekrenteaftrek te continueren. De  eigen woning is dus één van de fundamenten van het huidige fiscale stelsel. Het nu verder inperken van de hypotheekrenteaftrek is dan ook niet alleen economisch onverstandig, het is ook fiscaal geheel in strijd met het systeem en de gedachte achter de huidige Wet inkomstenbelasting 2001.

Integrale aanpak

Naast een integrale aanpak van de woningmarkt, waarbij de huur- en koopsector tegen het licht worden gehouden, moet tevens een wijziging van het totale inkomstenbelastingstelsel komen. Goed doordacht en met aandacht voor de gevolgen. Steeds weer proefballonnetjes oplaten, zonder na te denken over de gevolgen, is niet de juiste manier.

Auteur Mr. Tjalling Letterie,  fiscalist bij het kenniscentrum binnen Vereniging Eigen Huis.