Onder de Nederlandse belastingverdragen geeft Nederland als regel zijn heffingsrecht op ten gunste van het woonland na emigratie. Op deze regel bestaan uitzonderingen die niet altijd makkelijk te beoordelen zijn.

Pensioenvoorziening dga

Een dga, heeft het voornemen naar Thailand te emigreren. Heffing in Nederland over de pensioenuitkeringen van de dga resulteert in een aanzienlijk lager netto inkomen in vergelijking tot heffing in Thailand. Op welk netto inkomen dient hij zijn financiële planning voor emigratie naar Thailand te baseren?

De dga heeft gedurende zijn werkzame leven een pensioenvoorziening opgebouwd ten laste van de winst van de vennootschap waar hij zijn dienstbetrekking vervuld heeft. Het pensioen komt vervolgens (per saldo) ten laste van de opgebouwde voorziening.

Voor werknemers, anders dan een DGA, wordt pensioen opgebouwd, eveneens ten laste van de winst van de onderneming,  door premie- of koopsombetaling aan een zelfstandig pensioenfonds, pensioenstichting of verzekeringsmaatschappij.

Belastingverdragen Nederland

Belastingverdragen wijzen de heffing over pensioenuitkeringen als hoofdregel toe aan het woonland. Nederlanders die in Thailand wonen en daar hun in Nederland opgebouwde pensioen ontvangen worden uitsluitend in Thailand voor dit inkomen belast.

Diverse verdragen, waaronder het verdrag met Thailand, kennen een uitzondering op deze hoofdregel: Nederland mag ook heffen voor zover de pensioentermijnen als zodanig ten laste van in Nederland belastbare winst komen. Thailand heft ook dan, maar verleent voorkoming van dubbele belasting.

Onafhankelijke pensioenfondsen of -stichtingen

De rechter heeft inmiddels bepaald dat de uitzondering niet geldt voor pensioentermijnen die uitgekeerd worden door onafhankelijke pensioenfondsen of -stichtingen. Deze drijven geen onderneming en genieten geen winst.

Winst

Verzekeringsmaatschappijen genieten wel winst. De rechter oordeelde dat Nederlandse belastingheffing over de pensioenuitkeringen door een Nederlandse verzekeringsmaatschappij aan een inwoner van Thailand tot een onaanvaardbare uitholling van de Thaise heffingsrechten onder het verdrag zou leiden. Dit oordeel laat ruimte voor de gedachte dat pensioentermijnen ten laste van de winst komen maar geeft geen direct antwoord hierop.

De belastingdienst was het niet eens met de redenering van de rechter, maar zag af van verder procederen omdat dit niet tot een ander resultaat zou leiden. Hoewel de verdragtekst hierover in het geheel niets zegt, oordeelde de Belastingdienst de uitzonderingsregel van toepassing als de pensioentermijnen ten laste van Nederlands belastbare winst komen en de uitkerende onderneming dezelfde is als tot wie de dienstbetrekking bestaan heeft. Ook nu geen antwoord op de vraag of pensioentermijnen ten laste van de winst komen. Hiermee komt de dga in het vizier van de uitzonderingsbepaling.

Geen steun uitzonderingsregel

De dga pensioenuitkering wordt in principe niet anders behandeld dan de pensioenuitkering door een verzekeringsmaatschappij. De rechter oordeelde dat Nederland niet mag heffen ongeacht of de pensioenuitkeringen door een verzekeringsmaatschappij ten laste van de winst gaan.

De eis van de Belastingdienst dat de uitzonderingsregel geldt als sprake is van dezelfde werkgever/pensioenuitkeerder vindt geen steun in de verdragstekst.

Nederlandse belasting heffen over het dga pensioen, zelfs indien de opgebouwde voorziening ontoereikend is en de pensioenuitkeringen direct ten laste van de winst gebracht worden, lijkt hiermee niet verdedigbaar.  

André Seubring is docent belastingrecht en pensioenrecht aan de HvA en verbonden aan Contaxus Belastingadviseurs.

Lees meer in het Thema Pensioen