Kabinet gaat fors minder besparen

Dit zei minister Piet Hein Donner donderdag bij de begrotingsbehandeling van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Het was al wel duidelijk dat niet alle voorstellen van de zogenoemde Brede Heroverweging zouden worden overgenomen, maar dat het beperkt blijft tot de helft is nieuw. De twintig betrokken werkgroepen hebben als opdracht netto 20% ofwel euro 35 mrd aan structurele bezuinigingen te vinden.

Minder belastinggeld
Boven op de door Donner gegeven indicatie van netto 10% besparingen komen nog wel uitverdieneffecten. Omdat de overheid 10% minder geld uitgeeft, komt er minder (belasting)geld terug. Deze effecten komen door de bank genomen neer op nog eens de helft van de besparingen.

Alles bij elkaar opgeteld komt het bedrag waarmee de begrotingen, oplopend over een reeks van jaren, structureel moeten worden afgeroomd uit op in de orde van grootte van euro 25 mrd.

Economische groei
Donner becijfert dat de economische groei in twee crisisjaren rond de 10% achterblijft bij het in 2007 nog voorziene groeipad. Deze combinatie van 5% krimp en ruim 4% gemiste economische groei slaat een gat dat moet worden weggewerkt. De publieke sector moet zijn bijdrage leveren aan die teruggang en dat gebeurt in de vorm van besparingen.
'Bij de vraag naar de heroverwegingen hebben we (tegen de werkgroepen, red.) gezegd: geef veel meer, dan hebben we wat te kiezen. Als de werkgroepen met precies 10% komen, heb ik geen alternatieven', zei Donner in een toelichting.

Lastenverzwaring
Op de suggestie van Kamerlid Stef Blok van de VVD dat naast deze besparingen het kabinet dus ook nog voor vele miljarden lasten gaat verzwaren om de begroting sluitend te krijgen, zegt Donner: 'Dat is dus niet het geval. Op die 10% komen nog uitverdieneffecten.'

Donner stelde verder dat het niet vanzelfsprekend is dat op iedere begroting 10% bezuinigd wordt. 'Daar moeten politieke keuzes worden gemaakt. Een andere verdeling is dus denkbaar.' Eerder had de minister al aangegeven een besparing van rond de 10% op zijn eigen begroting te verwachten. Voor Sociale Zaken staat volgend jaar euro 67 mrd aan uitgaven geboekt, waarmee het koploper is voor Volksgezondheid en Onderwijs.

Hypotheekrente
De Brede Heroverwegingsoperatie moet tegen eind april zijn afgerond. Er ligt geen enkele hypotheek op de werkgroepen, die alle opties mogen onderzoeken. Ook politiek moeilijke onderwerpen als de aftrekbaarheid van de hypotheekrente en sociale regelingen als de (duur van de) WW en bijstand mogen worden onderzocht.

Premier Balkenende en de vice-premiers Bos en Rouvoet maken volgende week een tussenbalans op om te zien of alle werkgroepen al op stoom zijn gekomen. Naar verluidt loopt het niet in alle werkgroepen even soepel, bijvoorbeeld omdat enkele ministeries zich erg defensief opstellen.