‘Stijging lokale woonlasten nog nooit zo laag geweest’

Dat blijkt uit de Atlas van de lokale lasten 2010 die is opgesteld door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo). Alle 431 Nederlandse gemeenten doen mee aan het onderzoek, plus een aantal deelgemeenten van grote steden.

Mysterieus, zo noemt Coelo-directeur Maarten Allers de geringe woonlastenstijging. 'Sinds we deze gegevens meten, is deze stijging nog nooit zo laag geweest. Ik had verwacht dat gemeenten vooruit zouden lopen op de komende bezuinigingen, maar niet dus.'

Melkkoe
De onroerende zaakbelasting (ozb) wordt niet als melkkoe gebruikt door gemeenten, zo laat het onderzoek zien. Gecorrigeerd voor de waardestijging ligt het gemiddelde ozb-tarief voor woningen 1,3% hoger dan vorig jaar. Dat is net iets meer dan de inflatie, die naar verwachting 1% beloopt. Een gemiddeld huishouden betaalt dit jaar €3 meer ozb dan vorig jaar. De ozb is goed voor driekwart van de gemeentelijke belastinginning.

Sinds 2008 zijn gemeenten vrij hun ozb-tarieven vast te stellen. Wel heeft het kabinet een plafond ingesteld om te voorkomen dat de ozb zo sterk stijgt dat de collectieve lasten onevenredig toenemen. Voor 2010 bedraagt dit plafond 4,3%, meer dan het drievoudige van de gemiddelde ozb-toename.

Rioolheffing
De belangrijkste stijger binnen de woonlasten is de rioolheffing. Gemeenten zijn meer geld kwijt aan riolering vanwege strengere milieueisen en de bestrijding van wateroverlast. Een groot deel van de riolering is aan vervanging toe. Het tarief zal daardoor nog een aantal jaren blijven stijgen, zo verwachten de onderzoekers.

Sommige gemeenten kiezen er bewust voor om de tarieven van rioolheffing en reinigingsheffing laag te houden, en de tekorten via de ozb te dekken. Dit wordt wel de 'woonlastenbenadering' genoemd. Uit onderzoek is gebleken dat vooral gemeenten met een linkse raad hiervoor kiezen.

Goedkoopste gemeente
De goedkoopste gemeente is Zevenaar met €474 aan woonlasten, Blaricum de duurste met euro 1168. De gemiddelde woonlasten liggen op €659. Gemeenten met waardevol onroerend goed worden geacht meer belasting te heffen en krijgen daardoor minder geld van het rijk. Als hiervoor wordt gecorrigeerd, zijn de woonlasten het laagst in Terschelling (€427) en het hoogst in Reeuwijk (€1031).

Snoeien in uitgaven
Gemeenten krijgen in elk geval in 2012 te maken met bezuinigingen. Tot dat jaar heeft het kabinet de uitkering uit het Gemeentefonds vastgelegd. 'Maar gemeenten weten dat ze eerder te maken krijgen met extra bezuinigingen', zegt onderzoeker Allers. Simpelweg de belastingen verhogen kan niet. 'Dan praat je over verdubbeling van de ozb-tarieven. Dat is wel heel erg ruig. Ze zullen in de uitgaven moeten snoeien.'