Ontgrendel de aangifte als volgt:
Ga naar Jaarstukken/Bedrijfsgegevens (het eerste scherm).
Klik op de knop Ontgrendelen.

Alternatief: Kies in het menu Controle/Vergrendelen aangifte (de hele aangifte wordt vergrendeld), kies daarna Controle/Ontgrendelen aangifte (de hele aangifte, inclusief het jaarstuk, wordt ontgrendeld).

Toelichting
Het jaarstuk is vergrendeld (niemand kan er iets in wijzigen) en het scherm heeft een groene kleur. Dat kan bijvoorbeeld als het jaarstuk ook bij een andere aangifte hoort die reeds verzonden is. In het algemeen worden de bestanden dan vergrendeld. Het is netter om het gedeelde jaarstuk niet meer te veranderen als dat eenmaal is verzonden.

Let op!
Vrijgeven (onder Menu Bestand) heeft een andere werking. Dit zorgt ervoor dat een aangifte die door iemand anders in gebruik was of die was uitgenomen uit de database (en geblokkeerd voor gebruik), weer wordt vrijgegeven voor gebruik door u zelf. Een vrijgegeven aangifte kan dus nog steeds vergrendeld zijn.

Vul bij Jaarstuk 1110.50 Herinvesteringsreserve: Vervreemde bedrijfsmiddelen  een overzicht in van de huidige inhoud van de Herinvesteringsreserve, dus niet alleen toevoegingen en onttrekkingen.

Toelichting
De toelichting Jaarstuk 1110.50 Herinvesteringsreserve: Vervreemde bedrijfsmiddelen is niet bedoeld om toelichtingen of onttrekkingen binnen het boekjaar te benoemen, maar dient om een compleet overzicht te geven van de stand van de Herinvesteringsreserve per einde boekjaar. Dit betekent bijvoorbeeld dat bij afnames van de Herinvesteringsreserve de eerder gereserveerde boekwaarde moet worden verminderd.

1. Verminder het bedrag van de aangekochte activa met de afname van de herinvesteringsreserve (via fiscale correctie)
2. Vul de afname van de herinvesteringsreserve in bij Jaarstukken/1110.00 Herinvesteringsreserve
2. Vul de afname van de herinvesteringsreserve in bij Jaarstukken/2102.00 Afboeking  herinvesteringsreserve
3. Vul bij een samenwerkingsverband de voor de ondernemer van toepassing zijnde aandelen in bij Jaarstukken/Bedrijfsgegevens/Aandeel ondernemer en Aangifte/0960.00 Wijziging toelaatbare reserves

Toelichting
Op deze wijze ontstaat er een belaste afname bij het onderdeel Aangifte, maar deze wordt in de kapitaalsvergelijking (dus vooraf) gecompenseerd door een fiscale correctie op de activa, die doorwerkt naar het fiscaal ondernemingsvermogen én in de resulatenrekening. Zie ook de F1-help > Onderdeel Jaarstukken/Ondernemingsvermogen

Ga naar Jaarstukken/Bedrijfsgegevens/Aandeel ondernemer en vul ook het tweede deel van het scherm in.
 
Toelichting
U hebt op het tweede scherm van Jaarstukken/Aandeel ondernemer blijkbaar wel het aandeel van de participant in het ondernemingsvermogen aangegeven, maar nog niet het aandeel in de winst. Dit is bij jaarstukken met herleiding ook nodig.
Vul een of meerdere van de velden boven Aandeel ondernemer in winst in. De splitsing is afkomstig van de Belastingdienst. Zie ook de F1-help > Onderdeel Jaarstukken/Bedrijfsgegevens en Aandeel ondernemer

De staking van een onderneming komt op een groot aantal plaatsten in het programma aan de orde. Zie Winstaangifte in de handleiding en de F1-help > Onderdeel Jaarstukken/Jaarstukken staken voor een uitgebreide behandeling, inclusief voorbeelden.

Toelichting
Een belangrijke richtlijn is dat de balans per 31-12 wordt ingevuld en niet per stakingsdatum. Bij een gestaakte onderneming is het vermogen (en de overige posten op de balans) op 31-12 daardoor nul. Dit werkt door in de oudedagsreserve.
De kapitaalsvergelijking bevat beginvermogen, maar geen eindvermogen, dat veelal naar privé over zal zijn gegaan. Als hierbij zogenaamde stakingwinst ontstaat (een positief verschil tussen overdrachtsprijs en boekwaarde), markeert u de onttrekking met een J. In dat geval wordt dit bedrag gebruikt om bij 970.00 Ondernemersaftrek de stakingsvrijstelling te kunnen berekenen.

Als de onttrekkingen lager zijn dan het ondernemingsvermogen aan het begin van het jaar ontstaat er (automatisch) een stakingsverlies.

Stakingswinst/verlies maakt op deze wijze deel uit van de kapitaalsvergelijking. Omdat de kapitaalsvergelijking moet sluiten met de resultatenrekening, dient u de stakingswinst ook nog bij Buitengewone resultaten in te vullen.

Bij samenwerkingsverbanden met herleiding is vervolgens corrigeren op het scherm Jaarstukken/Aandeel ondernemer in winst uit resultatenrekening nog nodig.

De investeringsaftrek bevat een groot aantal regelingen die soms tot verwarring leiden. De F1-help bij Investeringaftrek geeft uitgebreide uitleg bij dit onderdeel. Hieronder een opsomming van aandachtspunten bij dit onderdeel:

• Vul bij Investeringen/Investeringen alleen investeringen in die in het boekjaar vallen en meetellen voor de berekening van de investeringsaftrek. Voor nog niet afbetaalde investeringen uit eerdere boekjaren zijn twee andere schermen: Voorgaand jaar en Van voor 2005.
• Vul investeringen in voor de hele onderneming. De investeringsaftrek wordt per onderneming berekend (en dus niet per ondernemer!). Zie de help voor de ingewikkelde situatie bij investeringen in buitenvennootschappelijk ondernemingsvermogen.
• Ook bij deelname in meerdere ondernemingen wordt het percentage KST berekend per onderneming.
• Vergeet bij samenwerkingsverbanden niet het aandeel in het samenwerkingsverband in te vullen (Investeringen/Overzicht). Dit aandeel wordt (alleen) gebruikt om de aftrek te verdelen.
• Let ook op het ingevulde boekjaar (Investeringen/Overzicht), bij gebroken boekjaren levert de berekening vaak 2 percentages KST op.
• De investeringen moeten minimaal € 2100 bedragen (grens 2007), dit geldt per onderneming.
• Investeringen onder € 450 worden niet meegeteld. Het gaat ook hier om de investering die de gehele onderneming doet.
• Als een investering nog niet in gebruik is genomen, vul dan de datum niet in. De aftrek blijft beperkt tot het reeds betaalde bedrag (en niet tot een percentage ervan!).
• Desinvesteringen vult u per persoon in, en niet per onderneming.
• De investeringaftrek in het onderdeel Aangifte moet het totaal zijn van de berekende bedragen bij Investeringen. De mogelijkheid om de bedragen te ontkoppelen is bedoeld om een snelle proefaangifte te maken, en niet voor verzending.

Voorbeeld (cijfers 2008) van een ondernemer die investerteert:
In zijn eenmanszaak    20.000, 25%, aftrek = 4.000
In VOF (20%)           32.000, 25%, aftrek = 1.600 (20% van 25% van 32.000)

Belaste afname om bijvoorbeeld handig gebruik te maken van een jaar waarin weinig inkomen is, kan niet, zie artikel 3.70 Wet IB 2001.
De belaste afname met lijfrentepremies wordt uiteraard weer ongedaan gemaakt door de aftrek van deze premies.

Dan is het ondernemingsvermogen aan het eind van het jaar niet lager dan de stand van de oudedagsreserve aan het eind van het jaar.

Toelichting
Als de belastingplichtige (een deel van) zijn onderneming staakt, 65 jaar wordt of de laatste twee jaar niet voldoet aan het urencriterium komt verplichte afname van de Oudedagsreserve aan de orde.
Art 3.70 lid 1 De oudedagsreserve neem af met: (...)
b. het bedrag waarmee de oudedagsreserve het ondernemingsvermogen aan het eind van het kalenderjaar overtreft.
Vaak blijkt niet bekend te zijn dat verplichte afname dus pas plaatsvindt als het ondernemingsvermogen aan het eind van het jaar lager is dan de stand van de oudedagsreserve (en tevens één van de genoemde voorwaarden geldt). Zo lang dat niet het geval is volgt geen belaste verplichte afname.


 

De stand van het ondernemingsvermogen aan het eind van het jaar ziet u op Aangifte/0965.00 Oudedagsreserve. Zorg er dus bij staking van een onderneming voor dat er geen eindbalans is ingevuld. Zie ook de F1-help bij het scherm Aangifte/0965.00 Oudedagsreserve en de handleiding.

Bijzonderheid. Als een ondernemer een onderneming staakt en vervolgens een andere onderneming begint en om die reden aan het eind van het jaar geen verplichte afname volgt en u wilt bij deze staking tcoh afrekenen, dan kunt u dit forceren door het ondernemingsvermogen aan het eind van het jaar (0965.00 Oudedagsreserve) via een correctiebedrag op nul te laten komen.

Let op!
Het dalen van het ondernemingsvermogen onder de stand van de FOR is op zichzelf geen reden voor afname van de oudedagsreserve. Zoals u uit het wetcitaat kunt afleiden is ook minimaal één van de andere voorwaarden (staking, 65-jaar worden, twee jaar geen urencriterium) noodzakelijk.

U heeft waarschijnlijk ten onrechte de rubriek Aangifte/0850.00 Winst uit onderneming als medegerechtigde ingevuld.

De zelfstandigenaftrek wordt berekend over de winst uit onderneming, na aftrek van de winst die genoten is “als medegerechtigde’. Met medegerechtigde wordt hier de commanditair vennoot bedoeld. Vul bij gewone deelname in een VOF dus niet rubriek 0850.00 in, daar is de rubriek niet voor bedoeld.

Omdat de wet dit voorschrijft bij negatieve winst.

Toelichting
Hoewel de term vrijstelling iets anders suggereert klopt deze berekening. De politiek heeft er bewust voor gekozen om bij negatieve winst de MKB-winstvrijstelling een bijtelling te laten zijn. Zie Elsevier IB Almanak (10.15.31 op blz. 269) als ook de wetsgeschiedenis (Toelichting op de tweede Nota van Wijzigig, 30 572, nr 12, blz. 9-10 van het wetsvoorstel Werken aan winst en de parlementaire behandeling).